Ali Kuşçu

Ali Kuşçu Kimdir?

Ali Kuşçu, 1403 yılında Semerkant’ta doğmuştur ve 1474 yılında İstanbul’da vefat etmiştir. Astronom, Matematikçi, İlahiyatçı olarak ön plana çıkmıştır.

Hayatı

Fars yada Türk olmasıyla alakalı bazı iddialar ortaya atılmıştır. Babası Timur İmparatoru Uluğ bey’in kuşçusu olması sebebiyle kendisine kuşçu lakabı takılmıştır.  Küçüklüğünden beri astronomi ve matematiğe ilgisi oldukça yüksek olan Ali Kuşçu, Gıyaseddin Cemşid, Muînuddin Kaşi, Bursalı Kadızade Rumiden Matematik ve Astronomi dersi aldı. Ardından bilgisini arttırmak amacıyla Kirman’a gitmiştir. Kirman’da Ay Safhalarının Açıklanması (Hall-ü Eşkal-i Kamer) adlı risale ile Şerh-i Tecrid adlı eserini yazdı. Kuşçu, Kirman ve Semerkant’ta eğitimini tamamladıktan sonra Uluğ Bey’e yardımcı olmak üzere, rasathanesine müdür oldu. Kadi Zada’nın 1436’da ölümünden sonra , gözlemevine yöneldi ve yıldız masalarında yer alan gözlemlere devam etti . 

Uluğ Bey’in 1449’daki ölümünden sonra, gözlemevi yok edildi.

Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan , kendisine hürmet ve saygı gösterirdi. Osmanlı ile barış görüşmeleri için Ali Kuşçu’dan yardım istedi ve Ali Kuşçu bir nevi Uzun Hasan’ın sözcüsü olarak Fatih Sultan Mehmed’in davetiyle İstanbul’a gelmiştir ve büyük bir törenle karşılanmıştır. Daha sonra Ayasofya medresesinde müderrislik görevini icra etmiştir.

Astronomik çalışması Merkür gezegeninin hareketinin Batlamyus modelinde bir reformu içeriyordu. Dünyanın dönüşü hipotezi, Toskana’daki Nasir Ad-din çevresindeki Maragha okulundan bu yana İslami astronomi geleneğinde olmuştur . Kuyruklu yıldızların gözlemine güveniyorlardı. Nicolaus Copernicus bu hipotezleri biliyordu.

Amerikalı fizikçi, tarihçi ve yazar John Freely’nin (1926 – 2017) “Kopernik, İnsan ve Evreni” adlı kitabında (2014), Ali Kuşçu’nun İtalya’da çalışanlar hakkında bilgi vermesi muhtemeldir. Daha önce Konstantinopolis’te de öğretmenlik yapan Yunan bilgini (ve daha sonra kardinal) Basilius Bessarion (1403-1472), Viyana Üniversitesi’nde ders veren gökbilimci Georg von Peuerbach’ın (1423 – 1461) eserine girdi. “Epitom” da öğrenciyken Kopernik’i okudu.

Arap bilginler tarafından tercüme edilen ve daha da zenginleştirilen eski bilgi, İtalyan Rönesansının başlangıcında ve ilk Avrupa üniversitelerinin kuruluşunda uyanan Avrupa’ya geri döndü.

Yıldız grafikleri sadece 1665’te İngiltere’de basıldı, ancak Venedik’te İbranice’ye 1500 civarında bir çeviri zaten vardı.

Eserleri

  • El-Tusis Tadschrid-al-‘Aqaid hakkında yorum (İlahiyat Özeti)

Astronomi

  • Şerh-i Zîc-i Uluğ Bey
  • Risâle fî Halli Eşkâli Mu’addili’l-Kamer li’l-Mesîr (Fâide fî Eşkâli ‘Utârid)
  • Risâle fî Asli’l-Hâric Yumkin fî’s-Sufliyyeyn
  • Şerh ‘ale’t-Tuhfeti’ş-Şâhiyye fî’l-Hey’e
  • Risulah dar ‘ilm al-Hay’a (astronomi üzerine inceleme); At-Tusis Al-Tadhkirah fi’ilm al-hay’ah hakkında yorum
  • el-Fethiyye fî ‘İlmi’l-Hey’e
  • Halâle fî Halli Eşkâli’l-Kamer

Matematik

  • Risâletu’l-Muhammediyye fî’l-Hisâb
  • Risulah dar ‘ilm al-Hisab (aritmetik üzerine inceleme)

İslam Hukuku

  • Eş-Şerhu’l-Cedîd ale’t-Tecrîd
  • Hâşiye ale’t-Telvîh
  • Unkud-üz-Zevahir fi Nazm-ül-Cevahir

Mekanik

  • Tezkire fî Âlâti’r-Ruhâniyye

Dilbilim

  • Şerhu’r-Risâleti’l-Vadiyye
  • El-İfsâh
  • El-Unkûdu’z-Zevâhir fî Nazmi’l-Cevâhir
  • Şerhu’ş-Safiye
  • Risâle fî Beyâni Vadi’l-Mufredât
  • Fâ’ide li-Tahkîki Lâmi’t-Ta’rîf
  • Risâle mâ Ene Kultu
  • Risâle fî’l-Hamd
  • Risâle fî İlmi’l-Me’ânî
  • Risâle fî Bahsi’l-Mufred
  • Risâle fî’l-Fenni’s-Sânî min İlmihal-Beyân
  • Tefsîru’l-Bakara ve İmli İmrân
  • Risâle fî’l-İstişâre
  • Mahbub-ul-Hamail fi keşif-il-mesail
  • Tecrid-ül-Kelam

16 Aralık 1474 yılında İstanbul’da vefat etti. Mezarı Eyüp Sultan Türbesindeki hazirenin etrafındadır.

Kaynakça

Rastgele Yazılar

  • Kahve Nedir Kahve Nedir? Faydaları ve Zararları Nelerdir?

    Kahve, kavrulmuş ve öğütülmüş kahve çekirdeklerinden, kahve bitkisinin meyvelerinin tohumlarından ve sıcak sudan yapılmış siyah, psikotropik, kafeinli bir içecektir.Kavurma ve […]

  • Robot Robot Nedir?

    Robot: bir mühendislik ürünü olması sebebiyle, algılama yetenegi olan, programlanabilen, mekanik ve elektronik birimlerden oluşan, yapay zeka teknolojisi ile canlıların […]

  • Fok Balığı Fok Balığı Hakkında Bilgiler

    Fok balığı suda yaşayan etoburların taksonudur ve bu nedenle ekolojik olarak deniz memelilerinden biridir. Latince pinna ‘fin’ ve pes ‘foot’ […]

  • İnstagram İnstagram Hakkında Temel Bilgiler

    İnstagram , Facebook’un sahibi olduğu bir Amerikan fotoğraf ve video sosyal paylaşım ağı hizmetidir. Kevin Systrom ve Mike Krieger tarafından oluşturulmuştur. İlk olarak Ekim 2010’da iOS’ta piyasaya sürülmüştür. Yayınlar herkese açık olarak veya önceden onaylanmış […]

Bir Cevap Yazın