Tiyatro

Tiyatro Nedir?

Herhangi bir tasarı, durum veya olayın sahnede canlandırılması amacıyla yazılmış eserlerin sahnede canlandırılmasıyla bereber ortaya çıkan sanata tiyatro denir. Tiyatronun kelime anlamı Eski Yunan’da “herhangi bir oyunun oynandığı yer”i temsil etmekteydi. Tiyatro belirli bir metinden yola çıkarak , oluşturulan metin üzerinden sahnede oyun olarak oynanan bir güzel sanat dalı ve edebi bir türdür.Tiyatro metinleri genel olarak sahnede canlandırılmak amacıyla yazılır fakat çok az da olsa, sadece ve sadece okunmak üzere yazılmış tiyatro eserleri de vardır.

Tiyatronun Tarihi

Tiyatro’nun ortaya çıkışı aslında diğer sanat dallarındaki gibi; dini törenlerle olmuştur ve dini törenlerin etkisinden sıyrılarak günümüzdeki şeklini almıştır.Tarihi Mısır ve Sümer gibi eski uygarlıklara kadar dayanan tiyatro, özellikle Eski Yunan uygarlığında çeşitlenmiş ve gelişmiştir.
Türk edebiyatına batılı anlamda tiyatronun Tanzimat Dönemi’nde girdiği bilinir. Tanzimat’a kadar Türk edebiyatında , kukla, karagöz, meddah hikâyeleri, köy seyirlik oyunları ve orta oyunu gibi diğer türler tiyatro türünün yerini tutumuş olduğu söylenebilir.Şinasi’nin yazmış olduğu “Şair Evlenmesi” isimli eseri, tiyatronun edebiyatımızdaki ilk eserlerinden biri olduğu kabul edilir. Şinasi’den sonra Nâmık Kemâl, Abdülhak Hamid, Recaizade Mahmut Ekrem ve Ahmet Mithat Efendi gibi edebi şahsiyetler tiyatro türünde eserler yazmıştır. Özellikle batı tiyatrosundan Ahmet Vefik Paşa’nın yaptığı uyarlamalarle birlikte tiyatronun ülkemizde kalıcı olmasında etkili olmuştur.

Dramatik metinler; olay, zaman, mekan ve kişiler gibi temel yapı unsurlarından oluşur. Tiyatro, canlandırma temeline bağlı olduğu için mekandaki unsurlar belirli bir dekor çerçevesiyle sahneye kurulur. Günümüze gelindiğinde sahnede oynanmak için yazılan eserler, “oyun“, “piyes” veya “tiyatro” olarak isimlendirilmektedir.Sahnede oynanması amacıyla yazılan eserlere geneklikle “dramatik metinler” de denir. Dramatik metinler ”serim, düğüm, çözüm” bölümleriyle beilirlenen üç evrede gelişir. Serim bölümünde, konunun ne olduğu, olaylara katılan kişilerin kimlikleri, olayla ilgileri ortaya konur. Düğüm bölümünde izleyicide merak duygusubu uyandırmak amacıyla kişiler arasındaki çatışmalar ortaya konur.Çözümde ise, olaydaki sorunların ve çatışmaların bir nihayete erdirildiği bölümdür.Dramatik eserler olayların gidişatına göre “sahne” ve “perde“lere ayrılır. Sahne her perdenin içinde olan ve küçük bölümlerdir. Perde ise, konunun ana bölümlerinden her birine verilen isimdir.

Tiyatro Türleri Nelerdir?

Tiyatro metinleri konu ve konunun işleyişine göre dram,trajedi ve komedi olmak üzere üç türe ayrılır.

  • Trajedi de konular ve kişiler tarihten seçilirken, izleyiciye bir hayat dersi verilmesi amaçlanır. Trajedinin kendine has kurallar vardır.
  • Komedide hayatın ve insanın komik tarafları ele alınır.
  • Dramda ise trajedi ve komedide yer alan özellikleri kendisinde toplar ve hayatın tüm yönleri sahnelenir.

Temel Tiyatro Terimleri ve Tanımları

Dekor: Sahneyi eserin konusuna göre döşeme ve hazırlamada kullanılan eşyaların toplu adıdır.
Kostüm: Tiyatroda oyuncuların oyunun konusuna göre giydikleri kıyafet.
Suflör: Sahnenin arkasında duran, gerektiği durumlarda oyunculara oyun sözlerini fısıltıyla söyleyen ve hatırlatma yapan kişilere verilen addır.
Replik: Oyunlarda konuşanların birbirine söyledikleri sözlerden her birine verilen addır.
Sahne: Her perdenin içinde olan ve küçük bölümlerdir.
Perde:  Konunun ana bölümlerinden her birine verilen isimdir.
Kulis: Oyuncuların hazırlandığı ve sahneye çıkmadan önce beklediği sahnenin arkasındaki bölümdür.
Mimik: Oyuncuların, düşünce ve duygularını çeşitli yüz hareketleriyle anlatması durumudur.
Jest: Oyuncuların duygu ve düşüncelerini çeşitli el ve kol hareketleriyle anlatması.
Tirat: Oyuncuların bir defada yapmış olduğu uzun konuşmaya verilen addır.
Prömiyer: Oyunun, seyirci ile buluşacağı ilk gösterimine verilen addır.
Aktör: Erkek oyuncu.
Aktrist: Kadın oyuncu.
Pandomim: Sessiz hareket olarak tanımlanabilir. Sessiz hareketler, yüz ifadeleri, jestler ve kostümler yoluyla tutkuları,duyguları, düşünceleri, anlatan sessiz bir tiyatro çeşididir.

Tiyatronun Yapı Unsurları

a) Dramatik Örgü: Kişilerin bazı karşılaşmaları ve çatışmaları çevresinde oluşan olay örgüsü, dramatik örgü olarak isimlendirilir.
b) Yer (Mekân): Olayın geçtiği mekân, sahnede dekor ile canlandırılmaya çalışılır.
c) Zaman: Tiyatroda zaman kavramı olarak genelde “iki yıl sonra” veya “beş yıl önce” gibi ifadeler kullanılır.
ç) Çatışma:  Seyircilerde merak duygusunu canlı tutmak adına kişiler arasında oluşturulan mücadelelere verilen addır.

Kaynakça

https://www.turkedebiyati.org/tiyatro-nedir.html

Rastgele Yazılar

  • Timsah Timsah Hakkında Bilgi

    Timsah, ılık bölgelerde yaşar. Tüm türler sık ​​tatlı su (hatta deniz timsahı)özellikle nemli tropikal mevsimlerde). Durgun akıntılara dalmış olarak yaşıyorlar ve günlerini av […]

  • virüs Salgın Hastalıklar Hakkında

    Bir salgın, bir insanda tekdüze bir nedenin hastalık insidansının artmasıdır. Nüfus, zaman ve yer bakımından sınırlı kaldığı ve dolayısıyla bir […]

  • Kurbağa embriyossu Kurbağa Kök Hücrelerinden Canlı Robot Üretildi

    Amerika bilim adamları, yapmış oldukları çalışmayla birlikte Afrika pençeli kurbağalardan aldıkları kök hücrelerle ilk defa canlı robot üretti. Bu canlı […]

  • 3d baskı 3D Yazıcı Teknolojisiyle Ev İnşaatı

    3D Yazıcı Nedir? Öncelikle 3D Yazıcı nedir? Bu kavramı tanımlayarak yazımıza başlayalım. 3D Yazıcı teknolojisi: Katmanlı üretim olarak tabir edilir. […]

One thought on “Tiyatro Nedir?

Bir Cevap Yazın